Doğum Yöntemleri Nelerdir?

Doğum Yöntemleri Nelerdir?


 Doğum yöntemleri temel olarak vajinal yolla doğum ve sezaryendir. Diğer her şey, bu iki yöntemin varyasyonlarıdır. Doğum; hastanede, doğum merkezinde veya uygun tıbbi destek alınarak evde gerçekleştirebilir.

A) VAJİNAL YOLLA DOĞUM

Normal spontan doğum (NSD) olarak da bilinen doğum yöntemidir. Doğal doğum epidural gibi ağrı kesiciler ve ilaç yardımı olmadan, sürekli fetal izlem veya epizyotomi gibi yapay tıbbi müdahalelerin çok az kullanıldığı, kadının doğum süreci boyunca rahat hareket edilmesine izin verilen vajinal yolla doğumlara denir. Doğum belli bir aşamaya geldikten sonra, ağrıları geçirmek için epidural analjezi uygulanabilir. Halk arasında bu tarz doğuma “Prenses doğumu” denmektedir. Sezaryen olduktan sonraki doğumun vajinal yolla gerçekleşmesine Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum (SSVD) denir. Suda doğum; doğumun birinci evresi olan rahim ağzı açılma evresinde annenin ihtiyaç duyduğu zaman su dolu bir havuza girmesi ile olur. Suda doğumda, bebeğin çıkışı havuzun dışında olur. Bebeğin su dolu havuza doğmasıyla gerçekleşen doğuma da suya doğum denir. İndüklenmiş doğum doğum kasılmalarının damardan oksitosin verilerek başlatıldığı doğumlardır. Oksitosinin hiç rahim kasılması olmayan bir kadına kasılmaları tetiklemek için verilmesine “indüksiyon”, rahim kasılmaları yetersiz olan kadına bu kasılmaları güçlendirmek için verilmesine “augmentasyon” denir. Her iki durum da halk arasında “suni sancı” olarak bilinir. Doğum kasılmalarının suni olarak tetiklenmesinin en sık nedenleri arasında; günü geçmiş hamilelik, su kesesinin doğum kasılmaları başlamadan açılmış olması, ortalamadan küçük bebek ve annede yüksek tansiyon bulunmaktadır.

Normal doğum sırasında gerekli durumlarda uygulanabilecek tıbbi müdahaleler vardır.

1. Epizyotomi; vajina ile anüs arasında deriye yapılan cerrahi bir kesidir. Bebeğin başının doğum kanalından daha kolay geçmesini sağlar ve cildin yırtılmasını önlemeye yardımcı olur.

2. Su kesesinin açılması; amniyotik kesenin kasıtlı olarak yırtılmasıdır. Bu yırtılma birçok nedenden ötürü yapılabilir; doğumu başlatmak, bebeğin sağlığını değerlendirmek veya bebeğin ilk dışkısını kontrol etmek.

3. İndüksiyon veya augmentasyon; doğum ağrılarının damardan oksitosin verilerek başlatılması veya güçlendirilmesi.

4. Fetal kalp seslerinin takibi; doktorun ve anne adayının tercihine göre sürekli veya aralıklı olarak yapılabilir.

5. Vakum ile bebeği çekme; doğum kanalından geçmesine yardımcı olmak için bebeğin başına bir vakum çanı uygulanır. Vakum çanı bir pompaya bağlıdır. Vakum çanı metal veya plastik olabilir.

6. Forseps ile doğum; salata maşası şeklindeki bir alet bebeğin kafasını kavramak ve doğum kanalına yönlendirmek için kullanılır.

Vajinal doğuma hastayı eğiterek hazırlayan doğum modelleri vardır. Bu doğum modellerinden en önemlileri Lamaze, Bradley, Hypnobirthing ve Keşkesiz doğum modelleridir. Bu modeller doğum öncesi eğitimlerle anneyi doğuma hazırlarlar ve böylece vajinal doğum sırasında uygulanabilecek tıbbi müdahaleleri azaltırlar. Doğum öncesi hazırlık eğitimi alan anneler doğumlarını güzel bir deneyim olarak yaşarlar.

B) SEZARYEN AMELİYATI (SECTIO C/A)

Normal doğum mümkün olmadığında veya anne isteğine bağlı olarak yapılan, bebeğin; annenin karnına ve rahmine kesi yapılarak çıkarıldığı ameliyattır.

a) Doğum Başladıktan Sonra Yapılan Sezaryen:

1. Acil: Doğum kendiliğinden başlamıştır ancak acil sezaryenle bebeği ve/veya anneyi kurtarmak gereken bir durum vardır. Bu durumlardan bazıları şunlardır: Plasenta previa (bebeğin eşi de denilen plasentanın rahim çıkışını kapatması), kordon sarkması, bebek kalp atışlarının ani olarak yavaşlaması ve düzelmemesi, abruptio plasenta (plasentanın bebek doğmadan ayrılması ve kanaması), annede ani gelişen hipertansiyon. Hızlı olması için genel anestezi daha sık uygulanır. Komplikasyon oranı en yüksek sezaryen biçimidir.

2. Acil olmayan: Doğum kendiliğinden başlamıştır ancak yolunda gitmeyen ve vajinal doğumun yüksek riskli olabileceği bir durum vardır. Böyle bir durum olmadan anne isteği ile sezaryen de bu şekilde yapılabilir. Bu durumlardan bazıları şunlardır: Bebeğin başı ile annenin leğen kemiğinin uyumsuz olması (baş-pelvis uygunsuzluğu, alın gelişi, yüz gelişi vs.), ikiz gebelik, bebek kalp atışlarında yavaşlama, aktif vajinal enfeksiyon (genital herpes), plasentanın doğum yolunu kısmen kapatması, iri bebek, koyu mekonyumlu bebek, annede hipertansiyon, annede diyabet, ilerlemeyen doğum, erken doğum, önceden geçirilmiş sezaryen, önceden miyom ameliyatı olunması, çoğul gebelik (ikiz, üçüz vs.), bebeğin anne rahminde yatay durması (transvers duruş), ilk doğumu olacak olan annede bebeğin makat kısmı ile gelmesi.

b) Planlanmış (Elektif) Sezaryen:

1. Tıbbi bir nedenden dolayı yapılan: Kontrolsüz ileri derecede diyabet, bazı karaciğer hastalıkları, kontrolsüz hipertansiyon, plasenta previa (çocuğu anne rahminde besleyen organın doğum kanalını tam olarak kapatması).

2. Tıbbi bir neden olmadan yapılan: Aile isteği veya doktor tercihine bağlı yapılır. Ağrı çekmekten korkma, doğumdan korkma, risklerden korkma, sezaryen ameliyatını risksiz ve garantili olarak görme gibi nedenlerle yapılır. Planlı olarak aile isteğine bağlı sezaryen yapılacaksa ideal olanı doğum başladığında sezaryen yapılmasıdır. Doğumun başlaması beklenmeyecekse 39. haftanın başlangıcı veya sonrasında sezaryen yapılması daha uygundur.